Jubileusz 100 – lecia odsłonięcia Pomnika Wdzięczności Ziemi Wieleńskiej

2 maja 2026 roku w Wieleniu odbyły się uroczyste obchody jubileuszu 100-lecia odsłonięcia i poświęcenia Pomnika Wdzięczności Ziemi Wieleńskiej. Wydarzenie połączono z obchodami 235. rocznicy uchwalenia Konstytucji 3 Maja, Święta Flagi Rzeczypospolitej Polskiej, Święta Pracy oraz XV Biegu Papieskiego. Patriotyczne uroczystości współtworzyły także kościelne obchody Najświętszej Maryi Panny Królowej Polski.

Honorowy patronat nad wydarzeniem objęli: ks. dr Krystian Grabijas – dziekan dekanatu wieleńskiego i proboszcz parafii pw. Wniebowzięcia Matki Bożej i św. Michała  w Wieleniu, ks. kan. Marek Kapitulski – wicedziekan dekanatu trzcianeckiego i proboszcz parafii pw. św. Rocha w Wieleniu oraz Zgromadzenie Sióstr Franciszkanek Rodziny Maryi w Wieleniu. Organizatorami obchodów byli: Samorząd Gminy Wieleń reprezentowany przez Burmistrz Wielenia Elżbietę Rybarczyk, Parafia pw.Wniebowzięcia Matki Bożej i św. Michała reprezentowana przez ks. proboszcza Krystiana Grabijasa oraz Nadnoteckie Centrum Kultury reprezentowane przez dyrektora Marcina Waśko.

Pomnik wdzięczności i pamięci historycznej

Rewitalizacja Pomnika Wdzięczności Ziemi Wieleńskiej została zakończona w roku przypadającej 106. rocznicy powrotu Ziemi Wieleńskiej do Polski. W 1920 roku, na mocy postanowień traktatu wersalskiego, Wieleńszczyzna ponownie znalazła się w granicach odrodzonego państwa polskiego. Wydarzenie to miało ogromne znaczenie zarówno dla mieszkańców regionu, jak i dla procesu odbudowy niepodległej Polski. Historia pomnika związana jest z działalnością delegacji z Wielenia, która udała się do Paryża, by protestować przeciw niekorzystnym zapisom traktatu wersalskiego. Delegacji przewodniczył patron kółek rolniczych Kazimierz Brownsford. W czasie pobytu we Francji jej członkowie modlili się o pomyślne zakończenie starań, składając ślubowanie wystawienia pomnika Matce Bożej z Lourdes jako wotum wdzięczności za pozostawienie Ziemi Wieleńskiej w granicach Polski. Pomnik został odsłonięty w 1926 r. W ostatnich latach samorząd gminny podejmował działania mające na celu jego rewitalizację. Kompleksową renowację przeprowadzono dzięki dofinansowaniu z Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego w wysokości 151 407 zł, pozyskanemu w ramach programu „Miejsca pamięci i trwałe upamiętnienia w kraju.”

Uroczysta msza święta i przemarsz mieszkańców

Centralnym punktem obchodów była uroczysta msza św. odprawiona w kościele pw. Wniebowzięcia Matki Bożej i św. Michała w Wieleniu. Eucharystii przewodniczył ks. bp Grzegorz Balcerek, biskup pomocniczy Archidiecezji Poznańskiej. Intencją mszy św. było podziękowanie za zdroje Łask Bożych oraz z prośbą o dalszą opiekę Przenajświętszej Matki nad Mieszkańcami Ziemi Wieleńskiej.  W koncelebrze uczestniczyli m.in. ks. Krystian Grabijas, ks. Marek Kapitulski, ks. Tomasz Kolinski, ks. Roman Poplewski, ks. Piotr Bydałek, ks. Mateusz Ryba, ks. Andrzej Glanc, ks. Tomasz Tomczak oraz ks. wikariusz Adrian Przybecki. Oprawę muzyczną mszy św. zapewnili: Marcin Szmyt – organista parafii św. Mateusza w Poznaniu, orkiestra dęta działająca przy Nadnoteckim Centrum Kultury oraz chór „Lutnia” z Roska. W uroczystościach uczestniczyli parlamentarzyści, samorządowcy, przedstawiciele służb mundurowych, organizacji społecznych, duchowieństwa, lokalnych instytucji i przedsiębiorstw oraz licznie zgromadzeni mieszkańcy. Po mszy świętej ulicami miasta przeszedł uroczysty korowód z udziałem orkiestry dętej, pocztów sztandarowych, harcerzy, strażaków, młodzieży i organizacji społecznych. Rangę wydarzenia podkreśliła obecność przedstawicieli 17 Pułku Ułanów Wielkopolskich. Delegacja złożyła także wiązankę pod tablicą pamięci przy Urzędzie Miejskim w Wieleniu.

Odsłonięcie pomnika i akt zawierzenia

Główna część uroczystości odbyła się przy zrewitalizowanym Pomniku Wdzięczności Ziemi Wieleńskiej w parku im. Ignacego Jana Paderewskiego. Uroczystość poprowadził Przemysław Grześkowiak Dyrektor Samorządowej Administracji Oświatowej, który tego dnia pełnił funkcję mistrza ceremonii.  Pomnik odsłonili bp Grzegorz Balcerek oraz Burmistrz Wielenia Elżbieta Rybarczyk. Następnie Biskup dokonał poświęcenia Pomnika. Podczas uroczystości ks. Krystian Grabijas poprowadził ślubowanie w formie aktu zawierzenia opiece Matki Bożej mieszkańców Ziemi Wieleńskiej, do którego włączyli się zgromadzeni uczestnicy obchodów. 

Podziękowania i publikacje okolicznościowe

Dalsza część wydarzenia odbyła się w wieleńskiej Mediatece. Burmistrz podziękowała wszystkim osobom i instytucjom zaangażowanym w organizację jubileuszu oraz realizację inwestycji związanej z odnowieniem pomnika. Prace były realizowane przy zaangażowaniu Referatu  Techniczno - Inwestycyjnego Urzędu Miejskiego w Wieleniu i jego kierownika Radosława Janeckiego pod  nadzorem Zastępcy Burmistrza Jana Graczyka.  Podziękowania skierowano również do projektantów z pracowni Neustudio Architekci Świerkowski Jarosz S.A., wykonawców robót – firmy Versatile Piotr Ziopaja przy wsparciu PPHU Almar Aneta i Paweł Ziopaja z Krzyża Wielkopolskiego, inspektora nadzoru Marcina Modławskiego z firmy Paxbud-Inwest Sp.z o.o. oraz artysty rzeźbiarza Adama Ratkowskiego ze Strzegomia  Szczególne podziękowania otrzymali historycy Eugeniusz Forma i Robert Grzebyta – autorzy książki pt. „Między niepodległością a wdzięcznością – społeczeństwo Ziemi Wieleńskiej w walce o wolność i w kultywowaniu pamięci po jej odzyskaniu.” Podczas obchodów mieszkańcy otrzymali okolicznościowe, bezpłatne publikacje: książkę pt. „Między niepodległością a wdzięcznością…” autorstwa Eugeniusza Formy i Roberta Grzebyty oraz „Jednodniówkę na stulecie Pomnika Wdzięczności Ziemi Wieleńskiej w Wieleniu 1926–2026,” wydaną staraniem Gminy Wieleń pod kierownictwem redakcyjnym Krystyny Heppner. Burmistrz podziękowała koordynatorom przygotowania uroczystości jubileuszowych: Krystynie Heppner Sekretarzowi Gminy Wieleń, Marcinowi Waśko dyrektorowi Nadnoteckiego Centrum Kultury oraz Przemysławowi Grześkowiakowi dyrektorowi Samorządowej Administracji Oświatowej.

Program artystyczny i zakończenie obchodów

Młodzież z Zespołu Szkół w Wieleniu, przygotowana przez nauczycieli Katarzynę Tecław, Wiolettę Spychalską i Roberta Grzebytę, zaprezentowała spektakl teatralny pt.: „Do Ciebie Polsko” poświęcony historii walki mieszkańców regionu o wolność i niepodległość. W Mediatece przygotowana została pod kierunkiem Marka Doczekalskiego, koordynatora Muzeum Ziemi Wieleńskiej wystawa okolicznościowa pt.: „Pomnik Wdzięczności Ziemi Wieleńskiej 1926 -2026”. Tego samego dnia odbył się XV Bieg Papieski, zorganizowany przez Stowarzyszenie Rozwoju Lokalnego w Miałach wraz z Nadnoteckim Centrum Kultury w Wieleniu. Podczas wydarzenia uhonorowano także jubileusz 60-lecia aktywności sportowej wieleńskiego biegacza Józefa Wrony, który jest jednocześnie pomysłodawcą Biegu Papieskiego.  Obchody zakończył Apel Jasnogórski przy Pomniku Wdzięczności Ziemi Wieleńskiej z udziałem mieszkańców, duchowieństwa oraz Sióstr Franciszkanek Rodziny Maryi.

Opracowanie:

Hanna Forbrich 

insp. ds. współpracy ze społeczeństwem 

Ref. Organizacyjny UM Wieleń

Fot. Liwia Kuźmar/Leszek Kierstan