Azbest jeszcze długo poleży na dachach

Do połowy lipca mieszkańcy Czarnkowa mogą składać w Urzędzie Miasta wnioski o bezpłatny odbiór azbestu z posesji. Miejski program nie pokrywa jednak kosztów rozebrania dachu z azbestu, ani kosztów położenia nowego. Mimo wielokrotnych zapowiedzi wciąż nie ma systemowego rozwiązania ani wsparcia.

Azbest jest substancją o udowodnionym działaniu rakotwórczym, powoduje też pylicę azbestową, czy choroby opłucnej. Występuje w powietrzu w formie niebezpiecznych mikroskopijnych włókien, przyczynia się do długotrwałego i utajonego rozwoju chorób, a jego szkodliwość jest często bagatelizowana.

Był używany w budownictwie przede wszystkim do produkcji dachów (w latach 70. był tzw. boom na dachy z eternitu, które zawierały azbest), a także rur, elementów elewacji i innych. Produkcja wyrobów azbestowych została zakazana w Polsce ustawą o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest.

Zgodnie z zapisami ustawy do 28 września 1998 r. zakończono m.in. produkcję płyt azbestowo-cementowych, a od 28 marca 1999 r. w Polsce obowiązuje zakaz obrotu azbestem i wyrobami zawierającymi azbest. W krajach Unii Europejskiej całkowity zakaz stosowania azbestu został wprowadzony 1 stycznia 2005 r. Polska zobowiązała się pozbyć azbestu do 2032 roku. Przyjęła nawet program usuwania azbestu.

I to byłoby na tyle. Jak wynika z raportu Najwyższej Izby Kontroli z kontroli w 2022 r., po ponad 12 latach od uchwalenia Programu krajowego usunięto tylko niecałe 17% z prawie 8,5 mln ton zinwentaryzowanych wyrobów azbestowych, a do unieszkodliwienia pozostało aż 7 mln ton.

- Przy finansowaniu na poziomie 60 - 80 milionów złotych rocznie proces ten potrwa ponad 100 lat - nie ma złudzeń Związek Gmin Wiejskich RP, który na początku roku zaapelował do rządu o połączenie programu usuwania azbestu z programem „Czyste powietrze” oraz o wprowadzenia realnego, systemowego wsparcia finansowego dla mieszkańców w zakresie zakupu i montażu nowego pokrycia dachowego po usunięciu wyrobów zawierających azbest.

Na ten sam problem zwracał uwagę już trzy lata temu Rzecznik Praw Obywatelskich. 

– alarmował Rzecznik Praw Obywatelskich. I podkreślał:

Środki z Wojewódzkich Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, które trafiają do samorządów, są przeznaczone jedynie na utylizację starych dachów z azbestu. Nie obejmują dofinansowania kosztu wykonania nowego dachu, który często przekracza możliwości finansowe mieszkańców. Większość samorządów ze środków WFOŚIGW finansuje demontaż, transport i unieszkodliwianie azbestu. W przypadku miasta Czarnkowa wsparcie nie obejmuje demontażu.  Jaka jest odpowiedź Ministerstwa Rozwoju i Technologii?

– informuje resort.

Konkretnych rozwiązań wciąż brak.