175 lat temu przyjechał do Piły pierwszy pociąg. Miasto świętuje trzy dni

Muzeum Kolei w Pile i Stowarzyszenie Inicjatyw Społecznych EFFATA zapraszają na obchody 175. rocznicy przyjazd pierwszego pociągu do Piły. Przyjechał do miasta dokładnie w dniu 27 lipca 1851 roku, z królem pruskim Wilhelmem IV jako honorowym pasażerem otwierającym linię kolejową Krzyż - Bydgoszcz, Tak rozpoczęła się kolejowa historia miasta.

W programie uroczystości jest m.in. przyjazd pociągu specjalnego z Krzyża Wlkp. do Piły, spacery z przewodnikiem po zabytkowym dworcu kolejowym w Pile, konferencję poświęconą historii kolei oraz zabytkom kolejowym Piły i regionu, otwarcie okolicznościowej wystawy z prezentacją pamiątek i materiałów archiwalnych z węzła kolejowego w Pile, a także występ orkiestry i inne atrakcje związane z jubileuszem. Jedną z atrakcji będzie parada modeli parowozów z prywatnej kolekcji Roberta Bociana z Kolejki Parkowej Pecna.

Historia kolei w Pile rozpoczyna się 27 lipca 1851 roku, kiedy to do miasta dotarł pierwszy pociąg. Podczas uroczystego pierwszego przejazdu, obecny był sam król Prus, Fryderyk Wilhelm IV.

Piła była pierwszym odcinkiem szlaku Ostbahn – Pruskiej Kolei Wschodniej prowadzącym z Krzyża przez Piłę do Bydgoszczy. Ten historyczny moment stanowił część większego przedsięwzięcia – budowy Królewsko-Pruskiej Kolei Wschodniej (Preußische Ostbahn), która miała połączyć Berlin z Królewcem i dalej z granicą rosyjską.

Koncepcja budowy Pruskiej Kolei Wschodniej powstała w 1842 roku, a pierwsze prace rozpoczęto w 1846. Realizacją projektu zajął się Zarząd Królewskich Pruskich Kolei Żelaznych. Prace rozpoczęto w miejscowości Krzyż, gdzie zbudowano dużą stację i rozpoczęto budowę linii kolejowej w kierunku Piły, która jest odległa o 64 km.

Budowa kolei miała ogromne znaczenie gospodarcze i strategiczne. W szczytowym momencie budowy, w czerwcu 1851 roku, przy budowie toru pracowało 12 000 robotników. Dworzec został oddany do użytku 27 lipca 1851 wraz z otwarciem przez Zarząd Królewskich Pruskich Kolei Żelaznych nowego odcinka Pruskiej Kolei Wschodniej z Krzyża do Bydgoszczy.

Pierwszy budynek dworca powstał w 1851 roku niedaleko rzeki Gwdy. Jednak wraz z rozwojem węzła kolejowego w Pile zaszła potrzeba wybudowania większego i bardziej reprezentacyjnego obiektu. Obecny budynek dworca głównego wzniesiono w latach 1871-1874. Konstrukcja budynku rozpoczęła się w 1853 roku, ale nie została ukończona aż do 1876 roku.

Budynek zaprojektowano w stylu neorenesansowym. Jest to obiekt piętrowy z czterema wieżami, który wyróżnia się charakterystyczną architekturą z cegły. Architektami większości zabudowań dworcowych na Pruskiej Kolei Wschodniej był Eduard Knoblauch, który stworzył wizualnie spójną linię stacji.

W ciągu zaledwie 30 lat Piła przekształciła się w jeden z najważniejszych węzłów kolejowych we wschodnich Niemczech. Do miasta doprowadzono kolejne połączenia: 1851 – linia Krzyż – Piła – Bydgoszcz (Pruska Kolej Wschodnia), 1871 – połączenie do Złotowa (styczeń), 1879 – linia z Poznania do Szczecinka przez Piłę (maj), 1881 – połączenie do Wałcza (listopad), późniejsze lata – połączenie do Czarnkowa.

Znaczenie Piły jako węzła rosło wraz z budową kilku innych połączeń, a w 1913 roku stacja obsługiwała około 575 000 osób.

W 1884 roku w budynku pilskiego dworca mieściły się 3 poczekalnie, biura stacyjne z telegrafem, 3 pokoje dla poczty oraz 2 mieszkania służbowe. Stacja zatrudniała znaczną liczbę pracowników: 57 robotników stacyjnych, 27 zwrotniczych i ich pomocników oraz kilkudziesięciu robotników magazynowych.

Pomiędzy liniami kolejowymi w kierunku Tczewa, Bydgoszczy i Poznania wybudowano dwie parowozownie z zespołem budynków potrzebnych do obsługi parowozów. Jedna z nich zachowała się do dzisiaj w oryginalnym kształcie.

W okresie międzywojennym i podczas II wojny światowej przez Piłę przejeżdżali m.in. legendarny luksusowy pociąg Nord Express. Po wojnie stacja otrzymała nową nazwę – początkowo Piła (1945-1967), a od 1968 roku Piła Główna.

Elektryfikacja wszystkich torów została ukończona w 1990 roku. W latach 2014-2015 przeprowadzono kompleksową modernizację dworca, a zmodernizowana stacja została otwarta 26 października 2015 roku.

Dworzec PKP Piła Główna jest jedną z największych stacji na terenie województwa wielkopolskiego i jest również najstarszym obiektem tego typu. Ma charakter przystanka węzłowego, bowiem przebiega i krzyżuje się w niej pięć ważnych linii kolejowych.

W 2010 roku zespół dworca kolejowego w Pile został wpisany na listę zabytków, chroniąc ten historyczny obiekt dla przyszłych pokoleń.

25 lipca (sobota)

• Przejazd pociągu specjalnego Piła Główna– Krzyż – Piła Główna
• Wyjazd: Piła Główna 10.00 – Krzyż 10.42
• Powrót: Krzyż 11.42 – Piła Główna 12.21
• 12.30 Spacer z przewodnikiem po zabytkowym dworcu
• 13.30 Otwarcie Muzeum Kolei w Pile

26 lipca (niedziela)

• 10.00 - 16.00 - pokaz unikatowej kolejki Roberta Bociana
• 10.00 - 18.00 Muzeum Kolei w Pile, zwiedzanie
• 12.00 - 14.00 Spacer z przewodnikiem po zabytkowym dworcu

27 lipca (poniedziałek)

• 10.00 - 13.00 Muzeum Kolei w Pile, zwiedzanie
• 13.00 - 14.00 Ogłoszenie wyników konkursu fotograficznego „ Mam pociąg na kolej”
• 16.00 - 18.00 Konferencja „W 175. rocznicę przyjazdu pierwszego pociągu do Piły”. Kawiarnia Dworcowa

Stowarzyszenie Inicjatyw Społecznych EFFATA, Muzeum Kolei w Pile